2020/02/05
Investment and Trade

Mô hình lừa đảo Ponzi là gì? Có phải Mô hình Ponzi là cách thức thường dùng trong những vụ lừa đảo?

Khi bắt đầu đầu tư vào tiền ảo và các sản phẩm tài chính, đôi khi bạn cũng sẽ bị rủ rê tham gia vào các “dự án đầu tư chắc chắn sinh lời” hay “dự án đầu tư sinh lời cao không có rủi ro”.

Phần nhiều trong số đó có khả năng cao là các dự án lừa đảo, được gọi là Mô hình Ponzi (mô hình Ponzi). Nếu bạn lao vào đầu tư, có khi bạn sẽ bị thua lỗ lớn .

Để đề phòng thiệt hại từ những dự án lừa đảo như vậy, thì bạn cần phải hiểu rõ bản chất của mô hình Mô hình Ponzi cũng như các mánh khóe phổ biến.

Sau khi đọc bài viết này, hy vọng các bạn sẽ hiểu về Mô hình Ponzi và tránh được việc bị lừa dẫn đến thiệt hại.

Các điểm chính trong bài viết này

  • Mô hình Ponzi không có tính khả thi, mà thực chất chỉ là dùng tiền của nhà đầu tư để chi trả phần lợi tức cao
  • Không có chuyện đầu tư “100% sẽ sinh lời “
  • Những dự án đầu tư có lợi tức cao thường rất ít khi đến tay cá nhân

Mô hình lừa đảo Ponzi là gì ?

Đặc điểm của Mô hình Ponzi

Mô hình Ponzi là một loại mô hình lừa đảo. Với danh nghĩa là “dự án đầu tư trả lãi lợi tức cao” , nhưng thực tế đây là kiểu lừa đảo dùng tiền vốn đã huy động từ các nhà đầu tư để chi trả lợi tức.

Trên thực tế, vì tổ chức không vận hành nguồn vốn kêu gọi được,nên nếu không có tiếp nhà đầu tư mới, thì sẽ không thể tiếp tục xoay vòng chi trả lãi lợi tức cao, do đó dự án sẽ sụp đổ.

Thực tế nhiều nạn nhân của các dự án lừa đảo Mô hình Ponzi là người mua sản phẩm tài chính. Do số nhà đầu tư mua sản phẩm tài chính ngày càng tăng, nên các dự án lừa đảo rõ ràng càng được nhân rộng .

Hơn thế nữa, việc lừa đảo diễn ra với hình thức “ chỉ cần giới thiệu thì sẽ được nhận tiền lợi tức tương ứng”, vì vậy mà các nạn nhân bị lừa càng ngày càng nhiều lên.

Mô hình Ponzi và Pyramid scheme ( mô hình kim tự tháp )

Nhiều người nghĩ Pyramid scheme và Mô hình Ponzi là 2 mô hình giống nhau, nhưng thực tế chúng lại khác nhau.

Pyramid scheme là cơ chế mà các chuỗi mắt xích của kim tự tháp được tạo nên bằng cơ chế giới thiệu, và chỉ những người ở vị trí trên trong kim tự tháp mới có thể kiếm lời. Tóm lại đây là cơ chế mà người ở trên đỉnh tháp sẽ thu được tiền lời từ tất cả người ở dưới .

Tuy nhiên, gần đây cũng có các dự án thực hiện huy động vốn từ những người đầu tư mới, bằng việc sử dụng mô hình Mô hình Ponzi dưới hình thức Pyramid scheme.

Do những dự án kiểu như vậy tăng lên, nên những người nghĩ Mô hình Ponzi và Pyramid scheme là giống nhau cũng tăng lên.

Lợi tức kiểu chân bạch tuộc là gì

Lợi tức kiểu chân bạch tuộc có nghĩa là, khi công ty quản lý tài sản dự đoán được rằng họ sẽ không thể thực hiện chi trả lợi tức cao trước ngày đáo hạn do kinh doanh khó khăn, họ sẽ dùng chính số tiền vốn đã gửi của khách hàng và số tiền vốn dĩ không được lấy ra sử dụng để thực hiện giao dịch đòn bẩy, rồi dùng số lãi từ các giao dịch thành công đó để trả cổ tức.

Ví dụ đơn giản của kiểu lợi tức chân bạch tuộc

Giả sử 3 hôm nữa sẽ có 1 số tiền là 20 triệu đồng được chuyển vào sổ tiết kiệm do 2 vợ chồng quản lý. Số tiền này là tiền thưởng từ công ty, là khoản thu nhập không thường xuyên mà người vợ không biết. Lúc đó người chồng muốn mua 1 chiếc ví được bán trong thời gian ưu đãi với giá 20 triệu đồng. Vì vậy, trước tiên anh chồng A rút 20 triệu từ tiền tiết kiệm và sử dụng để mua ví. Vì 3 ngày nữa sẽ có 20 triệu được chuyển vào tài khoản do nên kết quả là 3 ngày nữa số tiền vốn tiết kiệm sẽ có vẻ như chưa từng bị giảm đi. Nhưng thực tế người chồng đã sử dụng 20 triệu để mua ví.

Mô hình Ponzi có thể nói là một trò lừa đảo áp dụng thủ pháp chân bạch tuộc như thế.

Ví dụ về các dự án lừa đảo kiểu Mô hình Ponzi

Vì Mô hình Ponzi không tồn tại thực, nên ta không thể nhìn thấy. Vả lại vì thời gian đầu việc chi trả lợi tức cao được thực hiện khá đều đặn, nên nhiều người đã tin tưởng và lao vào đầu tư .

Trong nhiều trường hợp Mô hình Ponzi người ta còn móc nối với người nổi tiếng, với mục đích là sử dụng danh tiếng của họ để chiếm lấy niềm tin của người đầu tư .

Phi vụ lừa đảo kiểu Mô hình Ponzi nổi tiếng nhất đã từng xảy ra là do cựu chủ tịch Nasdaq cầm đầu.

Trong phi vụ đó, các quỹ phòng hộ (hedge fund) cũng như các ngân hàng lớn trên thế giới, ví dụ như ngân hàng lớn của Anh – ngân hàng hoàng gia Scotland (RBS) chính là nạn nhân, với tổng thiệt hại lên tới khoảng 1200 nghìn tỷ đồng. Đây có thể coi là phi vụ lừa đảo lớn nhất trong lịch sử.

Vì ngay cả những cơ quan tài chính lớn nhất trên thế giới còn gặp thiệt hại, nên các bạn tuyệt đối không được xem thường các chiêu trò lừa đảo đầu tư này.

Các chiêu trò lừa đảo điển hình của Mô hình Ponzi

Sau đây chúng tôi sẽ giới thiệu một số chiêu trò điển hình trong Mô hình Ponzi.

Những cách nói hoa mỹ được sử dụng để lừa đảo kiểu Mô hình Ponzi.

Có nhiều kiểu hứa hẹn hay được sử dụng trong Mô hình Ponzi.

Một trong những câu nói hay được sử dụng có thể kể đến như là “chắc chắn sinh lời” , “bảo toàn nguồn vốn”. Ngoài ra, chúng cũng hay sử dụng những lời dụ dỗ điển hình như là “lợi nhuận cao rủi ro thấp” hay “cả những nghệ sĩ nổi tiếng cũng tham gia đầu tư”.

Nếu bạn bị lôi kéo đầu tư với những lời hứa hẹn như vậy, thì bạn nên nghi ngờ đây có khả năng là lừa đảo kiểu Mô hình Ponzi không nhé.

Nếu bạn biết rõ về bản chất của đầu tư , thì bạn sẽ hiểu một điều là “lợi nhuận cao gắn liền với rủi ro cao”, do đó bạn sẽ không bị sập vào các bẫy lừa đảo.

Đặc điểm chung trong lừa đảo kiểu Mô hình Ponzi

Trong các dự án lừa đảo Mô hình Ponzi thường có vài đặc điểm chung như sau:

Thường sẽ có một số đặc điểm chung như là “tiền lãi phi thực tế”, “dự án quảng bá theo hình thức truyền miệng”, “ hình thức kinh doanh không rõ ràng và không thể gặp mặt được người đứng đầu vận hành dự án”.

Các phương pháp phòng tránh Mô hình lừa đảo Ponzi

Để tránh mắc phải cạm bẫy lừa đảo kiểu Mô hình Ponzi, có những điều gì mà bạn nên lưu tâm ?

Sau đây chúng tôi xin giải thích 3 đối sách để phòng tránh Mô hình Ponzi.

3 phương pháp phòng tránh thiệt hại do lừa đảo Mô hình Ponzi

  • Luôn khắc cốt ghi tâm một điều là không có chuyện đầu tư “chắc chắn sinh lời “
  • Nghi ngờ việc “ bảo toàn 100% nguồn vốn”
  • Kiểm tra chi tiết về nội dung và giá trị trên phương diện kỹ thuật và phương diện xã hội

Không có chuyện đầu tư “chắc chắn sinh lời”

Chuyện đầu tư “chắc chắn sinh lời” không tồn tại trong thế gian này.

Trong đầu tư luôn có rủi ro là giá sẽ bị thua lỗ. Cho nên bất kỳ hình thức đầu tư nào đi nữa,chứ không chỉ riêng tiền ảo, thì bạn đều có nguy cơ sẽ bị lỗ.

Nếu đầu tư là chuyện “chắc chắn sinh lời”, thì tại sao họ lại nói cho bạn biết? Nếu thực sự “chắc chắn sinh lời” thì hẳn là họ sẽ chỉ chia sẻ lợi nhuận đó cho những bạn bè thân thiết và người trong gia đình họ ,chứ không bao giờ nói ra cho người không quen biết.

Những người rủ bạn đầu tư có thể là vì họ đang có ý định thu lời gì đó từ bạn .

Nghi ngờ việc “bảo toàn 100% nguồn vốn”

Trong đầu tư tín thác, có những sản phẩm được xem là kiểu “bảo toàn nguồn vốn”.

Tuy nhiên, điều này chỉ có nghĩa là họ sẽ cố gắng vận hành để có thể bảo toàn được nguồn vốn, chứ không có nghĩa là nhất định tiền vốn sẽ luôn nguyên vẹn không mất mát.

Tiền ảo cũng giống vậy, không có loại tiền nào có thể đảm bảo bảo toàn nguồn vốn của bạn.

Nếu có ai đó kêu gọi đầu tư hứa hẹn là “bảo toàn 100% nguồn vốn” , thì chắc chắn đó là lời nói dối, vì vậy các bạn đừng cả tin để bị lừa nhé.

Kiểm tra chi tiết nội dung và giá trị trên phương diện xã hội và phương diện kỹ thuật

Khi lựa chọn đầu tư tiền ảo, có một lời khuyên là bạn nên thu thập tất cả các thông tin về nguồn gốc của tổ chức đã phát hành tiền ảo đó và tương lai của dự án.

Các tổ chức phát hành tiền ảo thường sẽ công khai bản kế hoạch kinh doanh gọi là White Paper(sách trắng).

Sau khi đọc kỹ bản White Paper, bạn nên tìm hiểu các thông tin như “dự án có tính xã hội không?”, “năng lực kỹ thuật của họ có cao không?”, “đó là nhân vật như thế nào ?”, “mối quan hệ đó có đáng tin cậy không?”.

Chúng tôi nghĩ là bạn nên dừng đầu tư khi có những tin đồn xấu liên quan đến đồng tiền ảo mà bạn đang xem xét.

Những dự án lừa đảo Mô hình Ponzi đều không mang tính khả thi

Với dự án thực sự có khả năng chi trả lợi tức cao, thì nếu suy nghĩ trên phương diện hiệu quả kinh doanh, việc huy động đầu tư từ những người bình thường quả không hợp lý chút nào.

Trong thế giới đầu tư, việc chỉ cần thu lãi 10% /1 năm cũng đã là việc phải trầy trật để đạt được. Vì vậy đề án lừa đảo Mô hình Ponzi dĩ nhiên là chẳng có tính khả thi chút nào.

Ngay cả Warren Buffett, người được mệnh danh là nhà đầu tư thần thánh, còn không thể thực hiện được việc trả lãi cao như các mô hình Mô hình Ponzi hứa hẹn.

Việc đầu tư tiền ảo và Mô hình Ponzi

Tiền ảo là sản phẩm đầu tư có biên động giá lớn. Tùy thuộc vào loại tiền ảo mà đôi khi có người thu được tiền lãi 20% mỗi tháng.

Vì vậy trong đầu tư tiền ảo không phải là không có khả năng thực hiện việc trả lãi cao giống như dự án Mô hình Ponzi hứa hẹn.

Do đó, sẽ khá khó để bạn có thể phán đoán được việc đầu tư tiền ảo có phải là Mô hình Ponzi hay không.

 


Tổng kết

Các bạn cũng nên chú ý rằng trong các nạn nhân của Mô hình Ponzi có nhiều người “sau khi thấy được chia tiền lợi tức ,đã quyết định tăng số tiền đầu tư lớn hơn”.

Tuy nhiên các dự án đầu tư thực hiện trả lợi tức cao thường không mấy khi tới lượt những người bình thường.

Cũng có nhiều kẻ lừa đảo lợi dụng việc thị trường tiền ảo còn non trẻ mà hay dụ dỗ rằng “ngày xưa Bitcoin cũng không được tin dùng, nhưng hiện nay giá trị của nó đã lên cao. Việc bắt đầu từ bây giờ thực sự là cơ hội đó” .

Không chỉ những người mới đầu tư, mà ngay cả những nhà đầu tư dày dặn kinh nghiệm trong giao dịch cũng nên cẩn thận để tránh bị lừa.